Hơn một thập kỷ trước, Watson của IBM kỳ vọng sẽ mở ra kỷ nguyên chăm sóc sức khỏe dưới sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), bằng cách tận dụng sức mạnh của công nghệ mới để chẩn đoán bệnh nhanh hơn, cung cấp các phương pháp điều trị hiệu quả hơn trong khoảng thời gian ngắn hơn. Từ chụp X-quang, sàng lọc ung thư đến phôi học… ngành y tế đang sử dụng AI để phát triển các phương pháp điều trị mới.

Tuy nhiên, Watson có thể xác định được các loại ung thư hiếm gặp chỉ trong vài phút và đưa ra đúng lộ trình điều trị, nhưng công nghệ này vẫn còn nhiều vấn đề. Một số bác sĩ phàn nàn rằng AI đề xuất những phương pháp điều trị không khả dụng mặc dù chúng được đào tạo bằng dữ liệu có sẵn ở một số khu vực có hệ thống chăm sóc sức khỏe khác nhau.

AI hỗ trợ phát hiện và chữa trị ung thư

AI hiện nay được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau của chăm sóc sức khỏe, từ việc giảm áp lực cho các kỹ thuật viên chụp X-quang đến xác định chính xác hơn những vết nứt và gãy xương, thậm chí là kiểm tra những lần chụp não của bệnh nhân đột quỵ để xác định thời gian đột quỵ. Công cụ AI còn có khả năng dự đoán nguy cơ mắc các bệnh như COPD, bệnh thận hoặc Alzheimer và có thể phát hiện gần 2/3 các tổn thương thần kinh mà các bác sĩ đã bỏ sót.

Trong thời gian gần đây, công ty công nghệ OpenSky của Ireland đã triển khai dự án AI để hỗ trợ “cuộc chiến” chống lại các bệnh ung thư liên quan đến HPV thông qua tiêm chủng.

Theo tổ chức Y tế thế giới, ung thư cổ tử cung là loại ung thư phổ biến đứng thứ 4 đối với phụ nữ trên toàn cầu. Năm 2022 có 660.000 ca mắc mới với khoảng 350.000 ca tử vong do căn bệnh này.

Tuy nhiên, loại ung thư này có thể được phòng ngừa và chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và theo dõi chặt chẽ. WHO cũng đang hướng đến mục tiêu này bằng cách tăng tỷ lệ tiêm chủng lên 90%, tăng tỷ lệ sàng lọc cổ tử cung lên hai lần trong đời (70%) và điều trị các tổn thương tiền xâm lấn và ung thư xâm lấn lên 90%.

William Flanagan, nhà sáng lập OpenSky cho biết: "Việc theo dõi và giám sát các chương trình tiêm chủng là rất quan trọng, vì nếu bạn đang đầu tư vào một chương trình tiêm chủng quốc gia, bạn phải biết hiệu quả của quá trình triển khai thực tế. Việc tiếp cận thị trường như thế nào? Có những khu vực bất lợi nào không? Mọi người có được tiêm vắc-xin kịp thời khi họ cần không… và cần theo dõi điều đó liên tục”.

Tất cả dữ liệu có sẵn cần được tập hợp công khai và sử dụng AI để khai thác nhằm tìm ra những yếu tố thúc đẩy việc tiêm chủng ở các khu vực khác nhau, từ đó giúp cắt giảm tỷ lệ ung thư do HPV.

AI tạo sinh có thể hỗ trợ các công việc này. Pedro Varela, giám đốc AI của BJSS cho biết: “Sự hỗ trợ của AI trong những năm qua đã tạo nên những thay đổi. Đó là sức mạnh tính toán, thực tế là giờ đây chúng ta có thể sử dụng các hệ thống đám mây như AWS để thực hiện việc này”.

Phần lớn lợi ích của AI đến từ các thuật toán xử lý khối lượng dữ liệu lớn nhanh và bền bỉ hơn con người.

AI giúp các nhà phôi học giảm bớt khối lượng công việc.

Công ty chăm sóc sức khỏe Beacon Care Fertility Group đã bắt đầu sử dụng công nghệ AI trong các dịch vụ về sinh sản của mình, giúp các nhà phôi học giảm bớt khối lượng công việc.

Rachel Smith, người đứng đầu bộ phận phôi học và AI của công ty cho biết: “AI đã bùng nổ trong mọi lĩnh vực, từ dự đoán - sử dụng các tập dữ liệu lớn để nắm được cơ hội thành công của bệnh nhân ngay từ đầu, thậm chí trước khi họ bắt đầu điều trị - cho đến cách chúng tôi điều chỉnh phương pháp điều trị theo hoàn cảnh cụ thể của bệnh nhân để có được kết quả tốt nhất và sau đó là kiểm tra trứng hoặc tinh trùng bằng AI".

Theo Rachel Smith, hiểu được phôi nào có cơ hội làm tổ tốt nhất là quyết định quan trọng nhất mà một nhà phôi học phải đưa ra. Đó là một quyết định khó khăn nếu chỉ nhìn vào hình dạng của phôi, vì vậy công cụ AI được sử dụng để có thông tin chi tiết hơn về phôi, từ đó giúp đưa ra quyết định điều trị đúng đắn.

Trọng tâm của AI là học sâu, một tập hợp con các kỹ thuật AI cho phép đối tác kỹ thuật của Beacon Care, BJSS, tìm ra các mẫu từ hình ảnh. Điều này giúp Beacon Care Fertility xây dựng được một thư viện hình ảnh khổng lồ trong nhiều năm, được các nhà phôi học chú thích thủ công, tạo ra một bộ dữ liệu chất lượng cao. Những dữ liệu này lại được sử dụng để đào tạo AI. Công cụ này đã phát hiện được hơn 63.000 phôi, trong khi một phòng khám làm việc liên tục chỉ có thể phát hiện được 10.000 phôi trong một thập kỷ.

Nhờ công cụ này, các nhà phôi học không phải dành hàng giờ đồng hồ để chú thích phôi thai theo cách thủ công, việc này sẽ mất khoảng 20-30 phút cho mỗi bệnh nhân.

Tuy nhiên, niềm tin vẫn là một vấn đề lớn trong việc triển khai AI ở bất kể lĩnh vực nào. Nhưng Beacon Care cho biết, việc sử dụng công nghệ này giúp họ kiểm soát tốt hơn việc sử dụng dữ liệu.

Sự gia tăng mức độ phổ biến của AI tạo sinh cũng giúp các công ty dễ dàng giới thiệu các kỹ thuật công nghệ cao hơn.

Smith cho biết: “Nếu bệnh nhân không có sự hiểu biết về AI thì chúng tôi rất khó giải thích những gì chúng tôi có thể làm hoặc những gì chúng tôi muốn làm trong tương lai. Vì vậy, khi xã hội đón nhận AI nhiều hơn sẽ giúp ích hơn cho chúng tôi”./.